Jak uczyć (się) NAI-skuteczniej?


1900 nauczycieli od kilku tygodni doskonali się w IV już edycji kursów internetowych Nauczycielskiej Akademii Internetowej. Jaki model pracy przyjęliśmy? Jakie zasady stosowane w NAI pozwalają uczyć się tak efektywnie?

  • Uczący uczy się sam

Paradygmat NAI zakłada, że człowiek uczy się, budując nową wiedzę na wiedzy już nabytej oraz nowe umiejętności na umiejętnościach już posiadanych. Tak naprawdę nie można więc nikogo niczego nauczyć – człowiek uczy się sam, przebudowując swoje myślenie – swoje konstrukty poznawcze. Uczenie się nie polega na odtwarzaniu tych konstrukcji, ale na ich budowaniu i przebudowywaniu.

W jaki sposób wprowadzamy tę zasadę w życie w kursach NAI? Dotychczasowi uczestnicy  podkreślają, że podczas kursu są zachęcani do modyfikowania działań, dzielenia się własną praktyką, uczenia się na błędach cudzych lub własnych oraz proponowania różnych rozwiązań do wyboru.

  • Nauka poprzez doświadczenie

Każda umiejętność potrzebna w pracy nauczyciela jest tak skomplikowana, że jedynie jej wykonanie – przeżycie –  pozwala zrozumieć, na czym tak naprawdę polega. Uczący się musi doświadczyć jakiegoś zdarzenia, najlepiej kilkakrotnie, gdyż za każdym razem inny jest kontekst doświadczania. Doświadczony nauczyciel ma wiele nabudowanych konstruktów, w NAI próbujemy skłonić go, by część z nich przebudował.

Zasada nauczania poprzez doświadczenie w NAI jest stale obecna, przede wszystkim jako praktyczne zadanie do wykonania, jakie pojawia się w każdym module kursów. Ponadto uczestnicy zachęcani są do praktycznego wykorzystywania wiedzy i umiejętności, otwierania drzwi swoich klas (prowadzenia lekcji otwartych, obserwacji lekcji).

  • Wybór

Uczący się sam decyduje i dostosowuje działania do swoich realiów. W NAI nie podajemy gotowego przepisu – przedstawiamy jedynie pewne ramy, a uczący się sam musi dokonać adaptacji.

Uczestnicy dostrzegają w kursach NAI wiele elementów, w których przejawia się ta zasada. Mentor inspiruje do działania i poszukiwania własnych rozwiązań. Może proponować literaturę, zachęcać do przećwiczenia nowych pomysłów, zadawać pytania, pobudzać do refleksji, ale to sam uczestnik decyduje, czy i w jaki sposób z tego skorzysta. Uczestnicy często mają też wybór w zakresie proponowanych metod, tematu i zadania. Ponadto wszystkie działania mogą dostosować do własnych realiów. Kursy NAI dają także możliwość wyboru czasu i miejsca nauki.

  • Koncentracja na procesie nauczania – uczenia się

- Proces uczenia się jest najważniejszym procesem w szkole, który należy obserwować i interpretować – podkreśla Jacek Strzemieczny, prezes CEO. Jest to o tyle trudne, że zachodzi on w głowie uczącego się. Obserwując uczących się dokonujemy pewnych - nie zawsze prawidłowych – interpretacji. Niestety, w edukacji koncentracja na uczeniu się jest rzadka.

W kursach internetowych koncentrujemy się na procesie uczenia się każdego uczestnika, przede wszystkim dzięki odpowiedniej relacji mentor – uczestnik. Mentor obserwuje rozwój nauczyciela – odwołuje się do poprzednich sprawozdań i komentarzy, dostrzega dobre praktyki, docenia to, co kursant już osiągnął. Mentor stara się też wypracować indywidualne podejście do każdego uczestnika.

  • Waga kontekstu społecznego

Niezwykle istotny w procesie uczenia i nauczania jest dialog z innymi uczącymi się nauczycielami oraz obserwacja. Uczymy się, obserwując i słuchając innych. Jeśli człowiek przez nas obserwowany znajduje się w podobnej do naszej sytuacji, łatwiej nam jest zrozumieć i przebudować własny koncept.

Waga kontekstu społecznego jest w kursach NAI wyraźnie podkreślana. Uczestnicy zachęcani są do kontaktów i dyskusji na forum oraz czytania i komentowania innych sprawozdań. W atmosferze wzajemnego szacunku i życzliwości uczestnicy zachęcani są do „otwierania drzwi” swoich klas, obserwowania rozwiązań stosowanych przez innych, czerpania pomysłów od innych.

  • Kontekst przedmiotowy

Praca nauczyciela odbywa się w kontekście nauczania konkretnego przedmiotu.

W NAI staramy się, aby uczestnik miał wsparcie mentora – nauczyciela tego samego lub podobnego przedmiotu. Ułatwia to podawania przykładów własnych lekcji i doświadczeń przez mentora. Nauczyciele uczący podobnych przedmiotów mogą wzajemnie inspirować się, wymieniając się literaturą, linkami do stron WWW, opowiadając o swoich pomysłach.

  • Poczucie własnej wartości

Sprawnie myślimy tylko wtedy, kiedy wierzymy w zdolność własnego myślenia i uczenia się. Trudno jest skupić się na myśleniu, kiedy boimy się krytyki lub czujemy się zagrożeni.

Partnerska relacja mentor – uczestnik daje szansę na pracę w bezpiecznej atmosferze wzajemnego szacunku. Każdy uczestnik liczyć może na kompletną informację zwrotną od swojego mentora, doceniającej pracę uczestnika oraz wskazującej elementy wymagające poprawy.

  • Mentor – partner

Mentor to uczący się nauczyciel, który jest partnerem uczestnika kursu. Jego zadaniem jest popychanie do refleksji, odkrywania nowej praktyki. Mentor wchodzi z uczestnikiem w dialog, zadaje mu pytania, niekoniecznie oczekując odpowiedzi. Uczący się sam musi przebudować swoje konstrukty myślowe, znaleźć dla siebie najlepsze rozwiązania.

Mentorzy nie są wyrocznią, lecz wsparciem dla uczestnika. Nie narzucają rozwiązań, ale zadają pytania, ukierunkowują, dodają otuchy. Mentor jest więc towarzyszem uczestnika w procesie uczenia się.

Wszystkie te zasady składają się na filozofię kursów internetowych Nauczycielskiej Akademii Internetowej, w ramach której prowadzonych jest 7 różnych kursów coachingowych. W nowej edycji kursów bierze udział prawie 2000 nauczycieli. Nowa rekrutacja – już wiosną na: www.ceo.org.pl/nai

Agnieszka Legat, ksm