Obserwacje koleżeńskie u podstaw zespołu uczącego się


Aleksandra Mikulska, dyrektorka Szkoły Podstawowej nr 8 im. J. Piłsudskiego we Wrocławiu wprowadziła obserwacje koleżeńskie lekcji pragnąc doprowadzić do uzyskania jednolitych, wysokich standardów każdej lekcji. I tak się stało. A dodatkowo, nauczyciele tej szkoły stają się prawdziwym zespołem uczącym się.

 

Dlaczego taka zmiana: potrzeba działania jednym frontem

Nauczyciele z mojej szkoły chętnie i często uczestniczą w różnorodnych szkoleniach, ale z moich obserwacji wynika, że nie zawsze mają okazję podzielić się zdobytą wiedzą. Stwierdziłam, że koleżeńskie obserwacje będą sposobem, by ze szkoleń korzystali wszyscy - nie tylko bezpośrednio uczestniczący w nich nauczyciele.

Uznałam, że obserwacja koleżeńska- nie stanowiąc takiego stresu jak obserwacja dokonywana przez zwierzchnika, pozwoli osiągnąć cel - czyli nie „wykazanie się” (jak w przypadku obserwacji dyrektorskiej), lecz bezstronne zaobserwowanie skuteczności rozmaitych elementów lekcji i aspektów pracy nauczycieli.

Doszłam do wniosku, że działanie „jednym frontem” na wszystkich lekcjach wzmocni nasze działania edukacyjno- wychowawcze i pomoże ustalić jednolity- wysoki standard lekcji- do którego „siłą rzeczy” dążą wszyscy nauczyciele- nie tylko liderzy.

 

Sposób wprowadzenia zmiany

Postanowiłam przeprowadzić zmianę w czterech etapach - I Szkolenie, II Ustalenie standardów i zaplanowanie obserwacji koleżeńskich, III Przeprowadzenie obserwacji, IV Podsumowanie, ewaluacja i wyciągnięcie wniosków.

Na szkoleniu zamówionym w CEO Rada Pedagogiczna zapoznała się z zasadami obserwacji koleżeńskich oraz standardami dobrej lekcji. Następnie wspólnie określiliśmy standardy dobrej lekcji- ze szczególnym zwróceniem uwagi na pracę z uczniem zdolnym (to wyszło nam słabo w ewaluacji), a także ustaliliśmy, że wnioskami z tego obszaru podzielimy się na radzie pedagogicznej.  Nauczyciele dobrali się w pary i wpisali do tabeli w pokoju nauczycielskim terminy obserwacji (pierwsze miały się odbyć w październiku, ogółem zaś każdy przeprowadza po dwie obserwacje koleżeńskie w semestrze). W kwietniu zaplanowałam radę podsumowującą obserwacje dwóch zakresach- jako nową metodę doskonalenia nauczycieli oraz pod względem podniesienia aktywności i wyników ucznia zdolnego.

 

Co się sprawdziło: nauczyciele autorami zmiany

Początkowo założyłam, że nauczyciele dobiorą się w stałe pary na okres jednego roku szkolnego i będą u siebie wzajemnie przeprowadzać obserwacje. Jednakże niektórzy zgłosili mi, że wolą zapraszać różne osoby w zależności od tego, na obserwacji jakiego obszaru im zależy (relacje uczeń – nauczyciel- psycholog, zaangażowanie w pracę uczniów z orzeczeniami – oligofrenopedagog, metody aktywizujące- koleżanka, które niedawno uczestniczyła w takich warsztatach itd.). Ustaliliśmy, że każdy będzie zapraszał obserwatora wg swoich potrzeb.

Pozostawienie w spokoju nauczycieli opornych i skoncentrowanie się na grupie entuzjastów spowodowało, że oporni poczuli się niejako odsunięci z głównego nurtu pracy szkoły na ubocze i sami zaczęli się angażować w obserwacje koleżeńskie.

 

Rezultat: jednolite standardy i nauczyciele zespołem uczącym się

Wiele pomysłów, metod, sposobów pracy z dziećmi i całymi zespołami klasowymi stosuje się na wszystkich lekcjach. Ustalone sposoby aktywizacji uczniów zdolnych stały się standardami stosowanymi przez niemal wszystkich nauczycieli oraz znanymi przez uczniów.

Uważam jednak, że najważniejsza zmiana dokonała się w sposobie pracy zespołu nauczycielskiego. Co prawda nie wszyscy nauczyciele włączyli się do ogólnego procesu, ale większa cześć grona stała się prawdziwym zespołem uczącym się.

Wprowadzenie zmiany powiodło się, chociaż przybrała ona nieco inny kierunek i w rezultacie wyższy poziom niż zakładałam. Moim celem było wprowadzenie jednolitych, wysokich standardów lekcji, zaś w rezultacie został zapoczątkowany proces powstawania struktury zespołu uczącego się.

 

Co dalej: wprowadzamy OK i dalej wspieram RP

Po przełamaniu obaw przed wprowadzeniem zmiany i przygotowaniu „gruntu” zamierzam iść dalej- kolejna zmiana to wprowadzenie oceniania kształtującego.

Mam zamiar rozwijać dalej Radę Pedagogiczną jako strukturę uczącą się oraz jako zespół. Promować i wspierać entuzjastów zmian, nie tracąc czasu na przekonywanie na siłę opornych.

Po analizie wyników sprawdzianu szóstoklasistów oraz diagnoz zewnętrznych ocenię, czy wprowadzenie obserwacji koleżeńskich wpłynęło na postępy i rozwój uczniów zdolnych i wspólnie z Radą Pedagogiczną zadecydujemy o ich przydatności w poprawie standardów lekcji.

 

Aleksandra Mikulska, Szkoła Podstawowa nr 8 im. J. Piłsudskiego we Wrocławiu, Obserwacja koleżeńska drogą do jednolitych standardów każdej lekcji

 

Opracowanie Magdalena Pater

 

Zachęcamy do zapoznania się z innymi zmianami w szkołach przeprowadzonych przez słuchaczy SPLO. Linki znajdą Państwo poniżej, w sekcji „Zobacz także”