OK PRAKTYKA. Od czego zacząć?


Od czego zacząć?

Kilka sposobów na szybkie ocenienie wcześniejszej wiedzy uczniów - część I.

 

Ważna sprawa w prowadzeniu konstruktywistycznego nauczania to pozyskiwanie informacji na temat tego, co uczniowie już wiedzą z danego zakresu i uwzględnianie jej w planowaniu lekcji. Takie nauczanie proponuje również ocenianie kształtujące.

 

 

Dla nauczania kluczowe jest orientowanie się nauczyciela w tym, co jego uczniowie wiedzą już na dany temat. Uczniowie przeważnie mają dużo informacji, nawet na całkiem nowy temat, ale zwykle każdy wie, co innego. Często jest też tak, że wiedza ta nie jest „właściwa” – kompletna, sprawdzona czy wiarygodna.

Jeśli nauczyciel nie jest dobrze zorientowany w tej materii, to może się tak zdarzyć, że zacznie temat w miejscu znanym już uczniom i straci ich zaangażowanie lub – zakładając, że uczniowie mają już pewną wiedzę (lub powinni ją mieć) – zacznie w miejscu, do którego uczniowie nie mają dostępu i nauka nie jest możliwa. Może mieć też trudności z weryfikacją mylnych wyobrażeń uczniów, które towarzyszą danemu tematowi. Jeśli nauczyciel wie, „gdzie są jego uczniowie”, to planowanie lekcji i jej realizacja mogą być znacznie lepsze.

 

Odnoszę wrażenie, że jako nauczyciele przywiązujemy małą wagę do tej kluczowej sprawy. Wychodzimy z założenia, że przekazujemy uczniom całkiem nowe wiadomości, o których wcześniej nie słyszeli lub zakładamy, że już coś wiedzą, bo przecież kiedyś o tym wspominaliśmy. Tego aspektu nie zawierają też podręczniki i wskazówki metodyczne, więc często przechodzimy do tematu na naszych warunkach, robiąc błąd już na samym początku.

 

Myślimy również, że pozyskiwanie informacji od uczniów zajmie nam dużo czasu i nie zdążymy zrobić tego, co zakładaliśmy. Owszem jest to dodatkowa aktywność, ale wykonanie jej jest jak koło ratunkowe – bez niej możemy utonąć.

 

Jeżeli uda nam się pozyskać informację, „gdzie są nasi uczniowie”, możemy zacząć w tym właśnie miejscu i nabudowywać zdobytą prze nich wiedzę. To warunek niezbędny do efektywnego uczenia się.

 

Przedstawię kilka sposobów pozyskiwania takiej informacji.  Każdy z nich zilustruję przykładami nauczycieli różnych przedmiotów.

W opracowaniu sposobów wzięły udział: Izbela Jaskółka-Turek, Barbara Jaworowicz, Beata Minta, Ewa Mazur, Katarzyna Mąka, Jolanta Podsiadły, Bożena Rakowska oraz Irena Karolczyk-Warcok.

 

 

1. Odkrywanie błędów

Nauczyciel przedstawia uczniom kilka błędnych informacji na nowy temat i poleca im znalezienie i poprawienie ich. Uczniowie mogą korzystać z wiarygodnych stron internetowych, z podręczników i innych zasobów.

Jest to dobry sposób na odświeżenie wiadomości, które już mają i na doskonalenie ich umiejętności analitycznych. Szczególnie korzystny, gdy uczniowie wykonują polecenie w grupach, bo wtedy mogą zweryfikować informacje, jakie już posiadają, na etapie dyskusji.

Osobiście bardzo doceniam ten sposób, ponieważ jednocześnie można wykryć mylne koncepcje uczniów zanim zacznie się realizować temat. Dodatkowo pomysł daje szansę na samodzielne odnalezienie ich błędnych opinii. Jest to sposób lubiany przez uczniów, bo samodzielnie mogą poszukiwać błędów i dyskutować na ich temat.

Jeśli nauczyciel obawia się, że zadanie jest za trudne, może wskazać fałszywą informację – ułatwi to jej poprawienie.

 

Przykłady:

 

1. Matematyka w liceum – Danuta Sterna

Oceń, które ze stwierdzeń jest prawdziwe i uzasadnij swoją odpowiedź:

  • Na każdym trójkącie można opisać okrąg.
  • Na każdym czworokącie można opisać okrąg.

Druga informacja nie jest prawdziwa. Uczniowie mogą podać przykład czworokąta, na którym nie da się opisać okręgu, a mogą też zastanowić się lub poszukać twierdzenia, które określa warunki dla czworokąta wpisanego w okrąg.

………………………………………………………………………………………………..

 

2. Zajęcia korekcyjno-kompensacyjne – Izabela Jaskółka-Turek, Szkoła Podstawowa nr 2 w Będzinie

Podczas prowadzonych z uczniami klas piątych i szóstych zajęć korekcyjno-kompensacyjnych pracuję metodą sprawności SOK (sprawnościowy OK).

Opisuję tutaj zadanie na dobry początek z pierwszego z trzech zajęć, podczas których uczniowie zdobywają sprawność „Mistrz ortografii-ó”

 

Rozdaję uczniom na małych karteczkach 10 wyrazów z tą trudnością ortograficzną

(na każdej z karteczek jest napisany jeden wyraz).

Część z nich jest napisana poprawnie, część błędnie.

Zadaniem uczniów jest:

- posegregować w parach wyrazy na dwie kategorie: poprawnie napisane i błędnie napisane,

- zapisać w OK zeszycie poprawny zapis „błędnych wyrazów”.

- „przywołać” i zapisać regułę ortograficzną uzasadniającą pisownię wyrazów.

Przykład: makuwka-makówka- końcówka „ówka”

…………………………………………………………………………………………..

3.Edukacja wczesnoszkolna, edukacja przyrodnicza – Bożena Rakowska, Szkoła Podstawowa nr 3 w Sulechowie

Polecenie: Wybierz właściwą odpowiedź

Orkany to:

  1. ptaki nieloty
  2. silne wiatry
  3. sprzęt alpejski

Porosty to:

  1. organizmy zwierzęce żywiące się glonami
  2. bluszcz porastający stare domy
  3. organizmy będące wskaźnikiem czystego powietrza

…………………………………………………………………………………………

4. Fizyka – Barbara Jaworowicz, Szkoła Podstawowa w Skulsku

Proszę uczniów o dokonanie wyboru zdania prawdziwego.

- Tarcie zależy od wielkości trących powierzchni.

- Tarcie nie zależy od wielkości trących powierzchni.

Uczniowie podczas lekcji wykonują samodzielnie doświadczenia i sami mogą się przekonać, czy ich wiedza na temat tarcia była prawdziwa. Wielokrotnie na fizyce wiedza potoczna mija się z prawdą naukową. Uzmysłowienie tego faktu uczniom i uczennicom ukazuje potrzebę zgłębiania tajników fizyki.

 

 

2. Krótki test

Przeprowadzenie krótkiego testu wyboru pomiędzy prawidłowymi i fałszywymi odpowiedziami. Następnie w parach uczniowie porównują odpowiedzi, korzystają z podręczników, aby sprawdzić swoje odpowiedzi. Weryfikacja odbywa się na forum klasy.

Pozwala to wykryć i wyjaśnić wszelkie nieporozumienia, jakie uczniowie mogą mieć na dany temat.

Przy tym sposobie trzeba bardzo uważać, aby nie krytykować uczniów za błędne odpowiedzi. Znacznie korzystniejsze jest samodzielne dojście uczniów do prawidłowej odpowiedzi.

 

Przykłady:

 

 

1. Matematyka – Danuta Sterna

Temat: Dodawanie ułamków.

Zaznacz prawidłową odpowiedź: 1/3 +1/4 =

  1. 2/7
  2. 7/12
  3. 1/7

……………………………………………………………………………………………..

2. Edukacja wczesnoszkolna –Beata Minta, SP3 Koźmin Wielkopolski

Temat: Święta

Polecenie: Zaznacz właściwą odpowiedź: P – prawda, F – fałsz.

Zdanie

P

F

W czasie Bożego Narodzenia malujemy pisanki.

My

Lu

Na stole wielkanocnym pojawiają się mazurki.

bi

je

Boże Narodzenie w Polsce zaczynamy kolacją Wigilijną.

my

cie

Zajączek jest symbolem wielkanocnym.

świę

ok

Na stole wigilijnym są szynki i mięsa.

na?

ta!

 

Dzieci kolorując właściwe odpowiedzi w kolumnie 3 lub 4 otrzymują hasło: Lubimy święta!

………………………………………………………………………………………………

3. Trening zastępowania agresji – Izbela Jaskółka-Turek, Szkoła Podstawowa nr 2   w Będzinie

Pierwsze zajęcia wprowadzające do Treningu Kontroli Złości.

Kilka pytań, mających na celu obalenie błędnych koncepcji na temat złości, które zwykle mają dzieci.

Polecenie: Zaznacz właściwą odpowiedź

1. Złość jest uczuciem i jest:

  • dobrym
  • złym
  • żadna z powyższych odpowiedzi

2. Grzeczne dzieci:

  • mogą się złościć
  • nie mogą się złościć

 

3. Czy ludzie odczuwają złość w swoim ciele?

  1. Tak
  2. Nie

……………………………………………………………………………………………..

4. Język polski – Irena Karolczyk- Warcok SSP nr 1 STO w Szczecinie

Polecenie: Zaznacz właściwą odpowiedź:

1. Do jakiego rodzaju literackiego należy „Zemsta” A. Fredry?

  1. liryka
  2. epika
  3. dramat

 

2. Co to jest elegia?

a) wesoły utwór, ukazujący szczęście ludzi,

b) gatunek liryki, w którym odwołujemy się do smutnych przeżyć,

c) krótki utwór liryczny, który ośmiesza i ukazuje wady ludzi.

…………………………………………………………………………………………..

5. Edukacja przyrodnicza – Jolanta Podsiadły, SP nr 45 w Łodzi

Polecenie: Zaznacz prawidłową odpowiedź

Dziobak to:

a. ssak

b. ptak

c. gad

………………………………………………………………………………………….

6. Fizyka – Barbara Jaworowicz, Szkoła Podstawowa w Skulsku

Przed zagadnieniami związanymi z rozwiązywaniem zadań proszę uczniów o rozwiązanie krótkiego testu sprawdzającego ich umiejętność przekształcania wzorów.

Poprawnie wyznaczono X w przykładzie

  1. X=A*B
  2.  
  3.  

……………………………………………………………………………………………..

7. Język polski –  Agnieszka Hliwa, XIII LO w Krakowie

Szybki test z języka polskiego:

Do epiki należy:

  1. Pieśń
  2. Psalm
  3. Przypowieść

 „Pan Tadeusz” kończy się:

  1. Inwokacją
  2. Epopeją
  3. Epilogiem

 

Sposoby zaczerpnięte z artykułu Barbary Blackburn

https://www.middleweb.com/36652/8-strategies-to-quickly-assess-prior-knowledge/

uzupełnione o przykłady polskich nauczycieli.

tekst: Danuta Sterna

 

Już za tydzień "Od czego zacząć?"  - część II .