Innowacja pedagogiczna z ocenieniem kształtującym


Nasi uczniowie potrzebują nauczycieli z pasją, którzy nie tylko dbają o dobre relacje zachęcając uczniów do nauki, ale przede wszystkim takich, którzy stają się inicjatorami zmian w szkole sprzyjającymi efektywnej nauce. Zmiana związana z robieniem czegoś nowego lub robieniem czegoś inaczej jest niczym innym, jak innowacją pedagogiczną. Zgodnie z definicją prawną (Ustawa z dnia 16 grudnia 2016 roku Prawo Oświatowe), innowacja pedagogiczna to każde nowatorskie rozwiązanie programowe, organizacyjne lub metodyczne, mające na celu poprawę jakości pracy szkoły.

 

Od 1 września 2017 roku obowiązują w naszym kraju nowe zasady realizacji innowacji pedagogicznych w szkole. Najważniejsza z nich dotyczy tego, że to szkoła (nauczyciel) decyduje o tym, jakie innowacje będą podejmowane, w jaki sposób dokumentowane i realizowane. Nie ma już konieczności zgłaszania innowacji do kuratorium oświaty. Obecnie rada pedagogiczna podejmuje uchwałę w sprawie innowacji pedagogicznej prowadzonej przez jednego lub kilku nauczycieli. Podstawowe kierunki realizacji polityki oświatowej państwa na rok szkolny 2019/2020 zakładają w zakresie monitorowania pracy szkół prowadzenie przez nie działalności innowacyjnej.

Innowacje pedagogiczne można podzielić na: 

  • programowe np. modyfikacja lub stworzenie programu nauczania,
  • organizacyjne np. zasady organizacji pracy szkoły,
  • metodyczne np. wprowadzenie nowych metod pracy,
  • mieszane np.  organizacyjno – metodyczne.

W ustawie Prawo Oświatowe nie określono, czego dokładnie innowacja ma dotyczyć. W zakresie OK może ona być np. związana z:

- metodami nauczania np. OK zeszyt,

- ocenieniem uczniów np. wprowadzeniem informacji zwrotnej lub strategii oddzielenia oceny sumującej od kształtującej,

- organizacją procesu nauczania opartego na współpracy uczniów,

- doskonaleniem nauczycieli z wykorzystaniem OK obserwacji i tworzeniem i realizacją autorskiego programu nauczania np. z określeniem celów lekcji i kryteriów sukcesu,

- prowadzeniem pracy wychowawczej opartej o zasady OK, w tym np. wywiadówki trójstronne,

Zanim nauczyciel podejmie decyzję o wyborze innowacji powinien zastanowić się nad czterema krokami jej realizacji:

  1. Cel innowacji – po co właściwie ta innowacja?
  2. Plan – harmonogram
  3. Zasoby – moje i szkoły (ewentualnie pozaszkolne)
  4. Ewaluacja – narzędzia którymi sprawdzę realizację innowacji

Cel powinien być wyzwaniem, któremu jesteśmy w stanie sprostać, nie może być on zbyt duży. Na przykład cel: Wprowadzenie oceniania kształtującego w szkole, może nie być możliwy do osiągnięcia w ciągu jednego roku i również nie od razu widać jego efekty co bywa frustrujące. Dobrze jest określić taki cel, który jesteśmy w stanie wprowadzić i zauważyć jego efekt w czasie np. pół roku lub roku. Określając cel warto zastanowić się, co ta innowacja da mnie, moim uczniom i szkole. Poniżej przykłady tego, co można zrobić w ramach innowacji w szkole:

- podawanie na każdej lekcji celów i kryteriów sukcesu, monitowanie ich i podsumowywanie (I strategia OK),

- wykorzystanie refleksji uczniowskiej w procesie uczenia się uczniów ( I i V strategia OK),

- wprowadzenie pisemnej informacji zwrotnej (III strategia OK),

- wykorzystanie map myśli (I strategia OK),

- wprowadzenie OK zeszytu (określenie jakie elementy wprowadzamy na początku) (I, III, V strategia OK),

- organizacja procesu nauczania poprzez miniprojekty edukacyjne (IV strategia OK),

- formułowanie motywującego uczniów pytania kluczowego do każdej lekcji (II strategia OK)

Cel powinien wynikać z zapotrzebowania szkoły, nie musi być to działanie które jest nowe, może być to, co już było robione przez inne osoby w szkole. Pomysł na innowację warto przedyskutować z dyrektorem szkoły lub innym nauczycielem. Aby wprowadzać w szkole elementy OK lub OK zeszyt jako innowację pedagogiczną, nie potrzeba żadnej zgody Kuratorium Oświaty lub CEO. Wystarczy akceptacja rady pedagogicznej.

 

Dokumentacja innowacji pedagogicznej.

Nie ma żadnych odgórnych wytycznych, jak ma wyglądać dokumentacja innowacji pedagogicznej. Proponujemy, by zawierała następujące dokumenty:

- opis innowacji,

- zgłoszenie innowacji,

- uchwała rady pedagogicznej.

Opis innowacji zawiera:

  • Dane autora, który będzie wprowadzał innowację.
  • Temat innowacji.
  • Przedmiot szkolny na którym realizowana jest innowacja.
  • Rodzaj innowacji: np. metodyczna.
  • Data wprowadzenia i zakończenia.
  • Zakres innowacji czyli w jakiej klasie, jak często.
  • Cel wprowadzenia innowacji.
  • Metody i formy pracy.
  • Przewidywane osiągnięcia dla ucznia, nauczyciela, szkoły.
  • Sposób ewaluacji.
  • Bibliografia.

Zgłoszenie innowacji czyli oficjalne pismo do dyrektora szkoły z prośbą o umożliwienie realizacji innowacji pedagogicznej, uwzględniające datę posiedzenia rady pedagogicznej, na którym zostanie podjęta decyzja o akceptacji innowacji. Dodatkowo opis innowacji jako załącznik do zgłoszenia.

Uchwała rady pedagogicznej w sprawie opinii na temat innowacji pedagogicznej.

 

Ewaluacja.

Zakończona innowacja pedagogiczna powinna zostać poddana ewaluacji, jej zakres zależy od tego, co było przedmiotem innowacji. W ewaluacji określamy, na ile udało się osiągnąć zakładany cel wprowadzenia innowacji. Oprócz własnych przemyśleń autora warto też zapytać inne osoby zaangażowane w proces zmiany - np. uczniów, dyrektora szkoły, nauczycieli, rodziców. Wielu nauczycieli przygotowuje ankietę lub przeprowadza wywiad na temat działań, jakie przeprowadzili. Warto zaplanować ewaluację przed przystąpieniem do innowacji, wtedy można porównać stan „przed” ze stanem „po”. Ewaluację można zakończyć wnioskami do dalszej pracy, uwzględniającymi przestrogi dla nauczycieli, którzy chcieliby z tej innowacji skorzystać w przyszłości. Warto też podzielić się wnioskami z ewaluacji - co się udało i jakie mamy plany na przyszłość.  

 

Niektóre szkoły posiadają adresy stron internetowych szkół z wymienionymi innowacjami realizowanymi przez nauczycieli, polecamy stronę szkoły w Benicach https://sp-benice.krotoszyn.pl/strona-2478-innowacje_pedagogiczne.html

 

Podstawa prawna:

Ustawa z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jedn.: Dz.U. z 2016 r. poz. 1943 ze zm.) art. 41 ust. 1 pkt 3, art. 50 ust. 2.

Ustawa z 14 grudnia 2016 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo oświatowe (Dz.U. z 2017 r. poz. 60) - art. 15 pkt 29b.

Ustawa z 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz.U. z 2017 r. poz. 59) - art. 1 pkt 18, art. 44 ust. 2 pkt 3, art. 55 ust. 1 pkt 4, art. 68 ust. 1 pkt 9, art. 86 ust. 1.

 

Opracował: Michał Szczepanik