Nauczycielska Akademia Internetowa w kontekście zmian w edukacji


„Wielkim kunsztem wykazuje się nauczyciel, który potrafi sprawić, że twórcze wyrażanie siebie i nabywanie wiedzy staje się źródłem radości.” (A. Einstein)

Pierwszego września obudziliśmy się w nowej rzeczywistości szkolnej. Przyszło nam stawić czoła również innym, niż dotychczas wyzwaniom edukacyjnym. Pojawiła się nowa struktura szkolnictwa, a co za tym poszło, daleko idące zmiany organizacyjne. Powstały nowe sieci szkół i obwody szkolne.  Rozpoczął się proces wygaszania gimnazjów, który będzie się odbywał w różnych wariantach. Przed nami nowa 8-letnia szkoła podstawowa, 4-letnie licea ogólnokształcące, 5-letnie technika i szkoły branżowe. To także duże zmiany kadrowe w gronie nauczycielskim. Przedstawiono nową podstawę programową, która wymusza na nauczycielach aktualizację ramowych planów nauczania, dostosowania nauczanych treści, technik i metod do potrzeb uczniów. Po raz kolejny dokonywaliśmy wyboru podręczników i pomocy dydaktycznych, mając na uwadze cele kształcenia oraz rozwijane umiejętności. Od roku szkolnego 2018/2019, w ostatniej klasie 8-letniej szkoły podstawowej uczniowie stawią czoła egzaminowi ósmoklasisty.

Z doświadczenia wiemy, że każda duża zmiana pociąga za sobą skomplikowaną sieć mniejszych zmian, którymi również trzeba zarządzać.  W obliczu tak wielu procesów zachodzących jednocześnie nasuwa się pytanie: jak dopasować edukację do wyzwań otaczającej nas rzeczywistości i tak wymagającego, współczesnego świata, a  jednocześnie sprostać wymogom i oczekiwaniom nowej podstawy programowej.  

Preambuła podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej podkreśla, że „zadaniem szkoły jest … wprowadzenie dziecka w świat wiedzy, przygotowanie do wykonywania obowiązków ucznia oraz wdrażanie do samorozwoju”. To my, nauczyciele, mamy stworzyć odpowiednie warunki do nabywania wiedzy i umiejętności potrzebnych naszym uczniom, również poza szkołą. Zatem, oczekuje się, że zainicjujemy procesy i podejmiemy działania „mające na celu zindywidualizowane wspomaganie rozwoju każdego ucznia, stosownie do jego potrzeb i możliwości”, tak aby „nabywanie kompetencji społecznych” było wpisane w nasze codzienne działania edukacyjne, niezależnie od przedmiotu, którego uczymy. Przy tym ważne jest, aby szkoła zapewniła „bezpieczne warunki oraz przyjazną atmosferę do nauki”, szczególnie dbając o „indywidualne możliwości i potrzeby edukacyjne ucznia”. „Najważniejszym celem kształcenia w szkole podstawowej” jest dbałość o ”integralny rozwój biologiczny, poznawczy, emocjonalny, społeczny i moralny”  każdego ucznia. 

Nikt z nas nie ma wątpliwości, że wszystko na świecie ewoluuje. My, ludzie, podlegamy ciągłym zmianom, świat wokół nas ciągle się zmienia, a więc i kształt edukacji powinien podlegać nieustannym procesom i weryfikacjom. 

Mimo tej wiedzy, nie wszyscy lubimy rzucać się na głęboką wodę zmian. Adrenalina to nie jest nasze drugie imię. Ba! Konieczność zmiany często rodzi niechęć w odniesieniu do tego, co nowe, a tym samym niepewne. Zostawiamy za sobą coś, co jest przecież częścią nas samych, coś, co stworzyliśmy i z czym się utożsamiamy. Wygodna i bezpieczna strefa komfortu, w którą wrośliśmy, sprawia, że niechętnie wychodzimy z rutyny i stronimy od zbaczania z wcześniej wydeptanych ścieżek. Wolimy to, co znane, wypróbowane, sprawdzone i wielokrotnie wdrożone od tego co nowe, niepewne, niezbadane i nieprzetestowane. 

Wierząc, że prawdziwa nauka zaczyna się tam, gdzie rodzą się pytania, a nie tylko tam, gdzie padają odpowiedzi, pozwólmy sobie na zadanie tych najważniejszych, które się nam, nauczycielom, nasuwają w obliczu tak licznych zmian.  

Kto nas teraz wesprze we włączaniu się w proces transformacji polskiej szkoły? Kto w nas wznieci wewnętrzną motywację do działania w ‘nowej’ szkole? Kto, bazując na naszym dotychczasowym doświadczeniu i wiedzy, pokieruje nas ku zmianie, nie negując naszego bagażu wieloletnich doświadczeń i tak starannie nabywanej wiedzy? Kto w nas wzbudzi chęć do zmiany postaw i podejścia do ucznia? Kto nam wskaże najmniejsze działanie, które możemy  wprowadzić do swojej codziennej praktyki, aby dokonać zmiany? Kto nas skutecznie zbliży do wyznaczenia sobie mierzalnych i osiągalnych celów w zarządzaniu zmianą tu i teraz? Kto nas zainspiruje do autorefleksji nad naszą dotychczasową praktyką szkolną? Kto nami pokieruje w wyciąganiu konstruktywnych wniosków na przyszłość?  

Po tych wszystkich pytaniach, powinny nastąpić liczne odpowiedzi, które stanowiłyby wskazówki do dalszego działania na kolejne lata. Jednak, byłoby to sprzeczne z filozofią i podejściem do edukacji stosowanym w Nauczycielskiej Akademii Internetowej. My, nauczyciele i mentorzy NAI, wierzymy, że „gdzie jest otwarty umysł, tam zawsze znajdzie się furtka” (Charles F. Kettering) więc, stronimy od przeciążania umysłów naszych uczestników, a skłaniamy się ku ich przebudzaniu!

W NAI potrafimy przygotować uczestników tak, aby nie przeciwstawiać się zmianom, ale czynnie w tym procesie uczestniczyć i mieć wpływ na to, co nas skutecznie zbliży do wyznaczonych celów. Dążymy do świadomego i efektywnego połączenia procesu rozwoju każdego nauczyciela i doskonalenia osobowości z działalnością zawodową. Uwzględniamy potrzeby ludzi dorosłych oraz ich cenne doświadczenia, które wykorzystują dla samorozwoju i rozwoju swoich uczniów. 

Sztuką jest odpowiedzialne podejście do zmiany, którą zawsze zaczynamy od siebie. W swojej pracy, stosujemy metodę drobnych kroków, które powtarzane wystarczająco długo, stają się nawykiem, poprzez który można podążać dalej, wykonując kolejne, coraz poważniejsze kroki. A co najważniejsze, wszystkie kursy Nauczycielskiej Akademii Internetowej są przygotowane i zorganizowane tak, aby nauczyciele mogli doświadczyć promowanego przez nas modelu kształcenia i filozofii nauczania  osobiście i aby mieli wgląd w swoje działania z poznawczego punktu widzenia oraz mogli zaadaptować to, co uznają za wartościowe i godne powielenia w swojej klasie i w swojej szkole. 

Dorota Hołownia-Dudek