O sztuce dawania informacji zwrotnej


Z ocenianiem kształtującym najbardziej kojarzy się informacja zwrotna. Jest jego sednem - dialogiem pomiędzy uczniem i nauczycielem, którego celem jest wspieranie ucznia w procesie uczenia się. Informacja zwrotna daleko wykracza poza przekazanie uczniowi wiadomości, na jaką ocenę odpowiedział lub napisał pracę, kartkówkę, sprawdzian. Jej istota polega na wskazaniu sposobu wzbogacania swojej wiedzy i doskonalenia umiejętności oraz eliminacji niepowodzenia.

Klasyczna informacja zwrotna (IZ) zawiera cztery elementy: 

1.    wyszczególnienie i docenienie dobrych elementów pracy ucznia (++) ; 

2.    odnotowanie tego, co wymaga poprawienia lub dodatkowej pracy ze strony ucznia (-); 

3.    wskazówki - w jaki sposób uczeń powinien poprawić pracę (Δ); 

4.    wskazówki - w jakim kierunku uczeń powinien pracować, by się rozwijać (↗). 

Uczestnicy kursu dla początkujących Ocenianie Kształtujące poznają zasady i różne formy udzielania IZ uczniom. 

Oto ich refleksje po podjętych działaniach:  

 
Przy wprowadzaniu liter, stosowałam koronację liter. Oznaczało to, że jest to wzór, do którego uczeń ma dążyć przy okazji kreślenia każdej następnej litery. Uśmiechnięte buźki stawiałam najczęściej za bezbłędne wykonanie poszczególnych ćwiczeń np. w książkach. Jeżeli dziecko uzbierało same uśmiechy, to wówczas, na koniec lekcji otrzymywało ode mnie ocenę bardzo dobrą lub celującą za całą kartę pracy wykonaną w ciągu lekcji. Teraz sądzę, że stawianie emotikon przy każdym osiągniętym kryterium sukcesu, jest bardziej zrozumiałe dla ucznia. Mogą sprawdzić, co już potrafią i osiągnęli, a nad czym muszą popracować.

Ja, nagradzam tylko jedną wielką i jedną małą literę najpiękniejszą, z powodu szybko mijającego czasu na lekcji. Zawsze staram się stawiać korony w obecności dziecka i omawiać je króciutko na lekcji. W ten sposób dziecko na bieżąco wie, nad czym ma popracować i do jakiego ideału dążyć.

 

Małgorzata Kucharzyk, edukacja wczesnoszkolna, Szkoła Podstawowa nr 10, Lublin

 

Zauważyłam, że dla większości uczniów informacja zwrotna jest ważna, inspiruje ich do dalszych działań (poprawnego wykonania zadania). Ma to znaczenie szczególnie dla uczniów, którzy popełnili błędy. Ważne dla nich jest to, że nie zostaną "ukarani" złą oceną, tylko będą mogli naprawić swój błąd. Każdy ma prawo do błędu, a w wielu przypadkach zła ocena "podcina skrzydła", nawet tym najlepszym  smiley

Uczniowie po otrzymaniu informacji zwrotnej w większości nie mieli dodatkowych pytań. Na pytanie "Czy wiedzą, co mają dalej zrobić?" odpowiedzieli twierdząco. Pojedyncze osoby zostały na chwilę po lekcji, aby upewnić się, czy dobrze rozumieją wskazówki. Podobało mi się, że chcą poprawnie rozwiązać zadania z karty pracy. Uczniowie po otrzymaniu informacji zwrotnej zastosowali się do moich wskazówek. O dziwo, uczniowie, którzy doskonale poradzili sobie z zadaniami z karty pracy podjęli wysiłek rozwiązania zadań dodatkowych z zeszytu ćwiczeń, mimo, że zaproponowane przeze mnie zadania nie były obowiązkowe. 

Anna Jaworska, matematyka Zespół Szkół w Lipowie 

 

Moi uczniowie zawsze po lekcji otrzymują informację, kto popełnił jakieś błędy, co jeszcze trzeba poprawić. Najważniejsze dla mnie w informacji, którą przekazuję jest to, aby nie zniechęcać uczniów do dalszego działania, demotywacja to najgorsza rzecz jaką można zaserwować uczniowi. Moi uczniowie chętnie podejmują wyzwania, nawet jeśli im to czasem nie wychodzi. Uważam, że mają do tego prawo (do popełniania błędów), bo cały czas się uczą, a moim zadaniem jest tak przekazać im wiedzę, żeby ją zrozumieli.


Lidia Nowak, w-f , Zespół Szkolno - Przedszkolny w Więckowicach

 

Najważniejsze, to pokazywać w szczególny sposób, mocne strony działania ucznia, chwalić za podejmowany trud. Myślę, że daje to uczniowi motor do działania. Staram się tak pracować z moimi uczniami i dzięki temu przychodzą chętnie na prowadzone przeze mnie lekcje. Pokazujmy, że nawet jak nam coś nie wychodzi za pierwszym razem, to zawsze możemy spróbować jeszcze raz. Uczniowie chętniej uczą się i poprawiają samodzielnie zadania, gdy otrzymują taką informację zwrotna, a nie tylko ocenę. Do tej pory bardzo często przekazywałam uczniom informację zwrotną, co prawda, tylko słowną, ale na tym się kończyło. Teraz widzę, że uczniowie muszą mieć czas na poprawę tego zadania, które musi być ponownie sprawdzone. To mobilizuje uczniów.

Dorota Wielgosz, matematyka, ZSP w Więckowicach

 

Zarówno dla mnie jak i moich uczniów IZ była nowością. Dzięki niej każdy uczeń dowiedział się, co w zadaniu wykonał dobrze, a co ewentualnie należy uzupełnić. Myślę, że w przyszłości dzięki IZ, moi uczniowie w przyszłości będą mieli o wiele mniejszy problem z dokładnym czytaniem poleceń i rozwiązywaniem zadań.

Myślę, że moi uczniowie dzięki stosowaniu OK moją więcej motywacji do pracy, bo wiedzą dokładnie na czym dokładnie muszą się skupić.


Katarzyna Banik, biologia, Zespół Szkół i Pracy Pozaszkolnej, Świętochłowice


Rzetelna IZ kształtuje u uczniów odpowiedzialność za swoje sukcesy i porażki. Uczniowie mają chyba też większą świadomość tego, w jaki sposób się uczą, jakie popełniają błędy oraz w jaki sposób mogą je poprawić. Czuję, że współpracuję z nimi, a oni, że są traktowani podmiotowo. Wówczas nawet słabsza ocena w ich oczach jest sprawiedliwą i obiektywną.


Anna Bednarek, język polski,  Zespół Szkół nr 2 w Starym Jarosławiu

 

Dzieci z dużym zainteresowaniem czytały informację zwrotną. Prosiły o pomoc, jeśli nie mogły się czegoś doczytać, co było dla mnie sygnałem, że są ciekawi treści mojej wiadomości.:) Tym razem, nie byli już tak zdziwieni, że nie otrzymali oceny za zadanie. W końcu taka sytuacja miała miejsce po raz kolejny. Warto dodać, że dzieci, które popełniły jakiekolwiek błędy nie były smutne (bywa, że przejmują się najmniejszymi niepowodzeniami). Być może dlatego, że błędy nie skutkowały obniżeniem oceny? Przede wszystkim zwróciłam uwagę na to, jaką formę IZ preferuję. Chciałabym praktykować uproszczoną formę dwóch gwiazdek i jednego życzenia. :) Wydaje mi się, że taka IZ jest prostsza i przyjemniejsza w odbiorze przez moich małych uczniów. :) 


Aleksandra Grabska, edukacja wczesnoszkolna, Szkoła Podstawowa nr 80, Gdańsk

 

Informacja zwrotna jest dla uczniów niezwykle przydatna, uczniowie, którzy osiągnęli sukces są z siebie dumni, ci którym "poszło gorzej" nie czują się źle, nie zostali od razu "przyszeregowani" do danej oceny, wiedzą, że mogą się poprawić.


Joanna Osiniak, edukacja wczesnoszkolna, Szkoła Podstawowa nr 37, Wrocław

 

Jako puenta pracy z wykorzystaniem informacji zwrotnej niech posłużą wypowiedzi Justyny Wiśniewskiej  i Agnieszki Lejko

 

IZ jest nie tylko źródłem inspiracji, dla mnie jest lustrem - widzę swoją pracę. To takie zwierciadło dające nam informację o tym, czy moje zaplanowane na zajęcia aktywności były trafione, jak ułożyłam kryteria sukcesu do zadania lub zajęć, czy zadanie nie było zbyt łatwe, czy zbyt trudne.

Justyna Wiśniewska


Mnie najbardziej fascynuje to, co dzieje się z uczniem po otrzymaniu informacji zwrotnej, mobilizuje go to do dalszego działania, szukania i szperania w zakresie tematu - to jest prawdziwa nauka!  

 

Agnieszka Lejko, Niepubliczna Szkoła Podstawowa SKRZYDŁA w Lublinie

 

Tekst opracowała Bożena Jakóbczyk