Coaching dla nauczyciela


W zawodzie nauczyciela doskonalenie to podstawa. Pedagog uczy się przecież przez całe zawodowe życie. Nigdy nie może powiedzieć: "już wszystko umiem". Wielu nauczycieli zdaje sobie sprawę z tej prawdy i poszukuje efektywnych szkoleń. Często jednak proponowane nauczycielom formy doskonalenia nie powodują istotnej zmiany w pracy.

 

Jest kilka powodów dlaczego tak się dzieje, wśród których najważniejsze to:  
  • zbyt teoretyczna tematyka szkolenia,
  • brak zastosowania wiedzy w praktyce,
  • incydentalne i krótkie spotkanie z tematem,
  • brak opieki i wsparcia ze strony prowadzącego szkolenie,
  • brak możliwości dyskusji z innymi nauczycielami,
  • udział w szkoleniu tylko jednego nauczyciela ze szkoły.
Na co więc zwracać uwagę przy wyborze odpowiedniego szkolenia?
 
Temat szkolenia powinien dotyczyć ściśle pracy nauczyciela. Najlepiej, gdy jest powiązany z doskonaleniem metod nauczania, oceniania i wychowania. Prowadzący szkolenie powinni być doświadczonymi nauczycielami, a uczestnicy czuć, że mają do czynienia z praktykami, a nie tylko z teoretykami tematu. Trzeba pamiętać, że nauczyciele potrzebują praktycznych wskazówek, jak zastosować zdobytą wiedzę w szkole. Jednak nie mogą być to jedynie sztywne polecenia, najlepiej gdy są to konkretne propozycje, które nauczyciel może dostosować do swoich warunków.
 
Dobre rady
 
Przede wszystkim mogę pod okiem ekspertów poznawać i systematycznie wprowadzać w swojej pracy poszczególne elementy oceniania kształtującego.
Izabela Gadomska,

Szkoła Podstawowa w Strachówce

Jednorazowe spotkanie, konferencja, czy szkolenie nie daje możliwości wypróbowania zdobytych umiejętności w praktyce i powtórnego przedyskutowania doświadczeń. Nawet jeśli po szkoleniu nauczyciel zdecyduje się wprowadzić zalecane zmiany, to nie będzie miał pewności, czy zrobił to dobrze i co powinien robić dalej. Z różnych badań nad skutecznością szkoleń wynika, że jednorazowe szkolenie skutkuje małą zmianą. Najlepiej, gdy nauczyciel uczestniczy w cyklu szkoleń, otrzymuje zadania, wykonuje je w praktyce, a następnie wraz z innymi nauczycielami poddaje refleksji to, co już wypróbował.

 
Bardzo trudno jest jednemu nauczycielowi wprowadzić zmianę w szkole. Nauczyciel w swojej pracy jest bardzo samotny, rzadko może przedyskutować metody nauczania czy nowe pomysły z innymi nauczycielami. Nie ma również odwagi samotnie wprowadzać zmian. Dlatego szkolenia, w których uczestniczy tylko jeden nauczyciel ze szkoły, nawet gdy są ciekawe, pozostają jedynie w formie notatek, nie są wykorzystywane w szkole.
 
Czy można zatem proponować nauczycielom efektywne szkolenia, które wykorzystają oni z pożytkiem dla swojej pracy? Tak. Wypróbowaną propozycją mogą być kursy e-coachingowe. Centrum Edukacji Obywatelskiej (w ramach Akademii SUS) od 2002 roku prowadzi takie kursy przez Internet. Nie są to typowe kursy online, choć nauczanie odbywa się drogą internetową. Metodę nowatorską, którą proponujemy, nazwaliśmy po prostu "3 x i" ze względu na trzy podstawowe jej cechy:
  • indywidualna opieka moderatora (coaching),
  • interakcyjność,
  • Internet.
 
Indywidualna opieka mentora
 
Komentarz mentorki dodawał zapału do pracy.
Dorota Łaguna,

Zespół Szkół Miejskich nr 1 w Grajewie

Każdy uczestnik kursu ma przydzielonego mentora, którego rola polega na wspieraniu kursanta podczas jego udziału w szkoleniu.

Moderator udziela mu informacji zwrotnej do sprawozdań, odpowiada na pytania i rozwiązuje wątpliwości, służy swoją radą i doświadczeniem. Uczestnicy kursu traktowani są indywidualnie (na tym wlaśnie polega coaching) przez cały czas trwania kursu (przeważnie jest to jeden rok szkolny). Mentorami (coachami) są doświadczeni praktycy, którzy stosują w swojej pracy tematykę kursu.
 
Interakcyjność
 
Zalety: dostosowanie tempa pracy do indywidualnych możliwości i czasu każdego uczestnika, obecność moderatora, wymiana opinii i doświadczeń na forum.
Małgorzata Jasińska,

Szkoła Podstawowa nr 4 w Ziębicach
Uczestnicy kursu otrzymują zadania, które wykonują podczas pracy w szkole. Potem opisują swoją refleksję w sprawozdaniach. Otrzymują informację zwrotną nie tylko od moderatora, ale także od pozostałych uczestników. Uczestnicy mogą czytać sprawozdania innych kursantów, korzystać z ich pomysłów, jak również udzielać rad i komentować sprawozdania innych. Interakcyjny charakter polega również na wymianie doświadczeń między uczestnikami poprzez korzystanie z forum. Często forum kursu jest unikalną możliwością dyskusji pomiędzy nauczycielami z różnych szkół.
 
Dzięki dobrej atmosferze wzajemnego zaufania nauczyciele chętnie udzielają sobie wzajemnie rad i dzielą się problemami. Forum jest dostępne tylko dla uczestników kursu, co zapewnia dyskusji komfort i bezpieczeństwo.
 
Można dowiedzieć się rożnych wartościowych rzeczy nie wychodząc z domu; można poznać ciekawych ludzi po fachu i jednocześnie można pracować w dowolnym czasie nienarzuconym z góry.
Agnieszka Piechocka,

Zespół Szkół Licealno-Gimnazjalnych

im. Józefa Wybickiego w Ratajach
Przez Internet
 
Kurs prowadzony jest na specjalnie przygotowanej platformie internetowej. Obsługa platformy jest łatwa i przyjazna dla uczestników. Jest to bardzo ważne, gdyż wielu nauczycieli nie jest jeszcze całkowicie biegłych w obsłudze komputera. W kursie nie są przewidziane zjazdy i spotkania na żywo. Uczestnicy nie muszą dojeżdżać na miejsce szkoleń i mogą korzystać z platformy w dogodnym dla siebie czasie. Całość kursu odbywa się za pośrednictwem Internetu. Postrzegane jest to jako jedna z większych jego zalet.
 
Inne zalety
 
Kursy Akademii SUS poświęcone są głównie doskonaleniu metod nauczania i oceniania. Są przeznaczone dla wszystkich nauczycieli, niezależnie od wykładanego przedmiotu i poziomu szkoły, w której uczą. Ma to niewątpliwą zaletę, gdyż nauczyciele różnych przedmiotów mogą wzajemnie korzystać ze swoich doświadczeń i pomysłów, które wcześniej nie przyszły im do głowy. Tematyka jest dla nauczycieli bardzo interesująca, gdyż świeżość metod dydaktycznych i wypróbowane metody oceniania gwarantują powodzenie w nauczycielskiej pracy.
Ważne było dla mnie to, że wspieramy się wzajemnie i że możemy wspólnie porozmawiać o trudnościach jakie napotykamy przy wprowadzaniu oceniania kształtującego (OK.) oraz wspólnie opracowujemy propozycje wyjścia z trudnej sytuacji.
Wypowiedzi podczas spotkania

prowadzonego przez Anitę Kocułę

w Szkole Podstawowej w Kościelniku
 
Tematy naszych kursów to m.in.:
  • Ocenianie kształtujące
  • Lider oceniania kształtującego w szkole
  • Jak wykorzystywać wyniki egzaminów w pracy szkoły?
  • Jak motywować uczniów do nauki?
  • Podstawy oceniania kształtującego w pracy młodego nauczyciela
  • Metody nauczania i oceniania w pracy młodego nauczyciela (kurs podstawowy)
 
Stale staramy się wprowadzać do naszych kursów nowe korzystne elementy. Na przyklad w kursie "Lider oceniania kształtującego" proponujemy uczestnikom scenariusze spotkań z nauczycielami. Podczas tych spotkań mogą oni przekazać zdobytą wiedzę swoim koleżankom i kolegom. Dzięki temu kurs może mieć szerszy zasięg i objąć dowolną liczbę nauczycieli ze szkoły. Daje to możliwość dyskusji pomiędzy nauczycielami na tematy istotne w ich pracy. Scenariusze spotkań są tylko propozycją z naszej strony, uczestnicy kursu mogą przeprowadzić spotkania na postawie innego scenariusza. Nasze propozycje są tylko inspiracją do tworzenia własnych metod pracy.
Aktywne uczestnictwo a mimo to brak stresu, poczucie, że moje zdanie może być dla kogoś ciekawe. To jedna z niewątpliwych zalet.
Alina Polak,

Szkoła Podstawowa w Sance.
 
W kursach e-coachingowych nie przewidujemy żadnych egzaminów. Praca uczestników jest oceniana na bieżąco przy pomocy informacji zwrotnej od mentora. Większości kursów towarzyszą testy samooceny, którymi  uczestnik kursu może zbadać (na swój użytek) poziom zdobytej wiedzy. Każdy z testów jest zaopatrzony w wyjaśnienia do odpowiedzi.
 
Ważne udogodnienia
 
Ostatnia część większości kursów poświęcona jest podsumowaniu całości. Uczestnicy piszą pracę podsumowującą i planują dalszą pracę z wykorzystaniem zdobytej wiedzy i umiejętności. Również ta praca otrzymuje informację zwrotną od mentora i innych uczestników kursu. Każdy kurs ma stronę poświeconą statystykom, które pokazują różne dane statystyczne, plasujące danego uczestnika na tle całej grupy kursantów. Są to m.in.: punktualność nadsyłania sprawozdań, aktywność na forum kursu, liczba korespondencji z mentorem. Okazuje się, że statystyki są czynnikiem mobilizującym kursantów, choć nie są wykorzystywane do oceny ich pracy.
 
Wybitni absolwenci kursów mogą z czasem zostać mentorami w następnych edycjach kursów. Ten sposób pozyskiwania mentorów gwarantuje, że są oni doświadczonymi praktykami w danej dziedzinie. Stale pracujemy również z mentorami nad poprawą ich umiejętności dawania informacji zwrotnej i sprawowania coachingu nad uczestnikami kursów.
 
Kursy kończą się ankietą ewaluacyjną, którą wypełniają absolwenci. Dzięki analizie jej wyników możemy modernizować nasze kursy, ale też dowiadujemy się, jakie zalety kursów są dla uczestników najważniejsze. Najczęściej wskazywane zalety:
  • interesująca tematyka i wartościowy materiał dydaktyczny, który jest profesjonalnie i interesująco przygotowany i podany uczestnikom kursu,
  • możliwość i konieczność zastosowania i sprawdzenia proponowanych metod w praktyce, w szkole,
  • wygodna forma kursu (przez Internet), dająca możliwość dokształcania w dogodnym czasie, w domu, bez dojazdów,
  • indywidualny kontakt z mentorem, informacja zwrotna od mentora i innych uczestników kursu,
  • kontakt z nauczycielami praktykami, wymiana doświadczeń, pomysłów i wzajemne wsparcie.
 
Danuta Sterna
Kierowniczka Akademii SUS
w Centrum Edukacji Obywatelskiej

 

Artykuł ukazał się w czaspopiśmie SEDNO

-  Magazyn dyrektora szkoły, nr 02/2009