XI Europejski Kongres Samorządów w Mikołajkach to jedno z najważniejszych wydarzeń samorządowych 2026 roku. Wśród ponad 3 tysięcy uczestników – liderów opinii i decydentów, nie mogło zabraknąć głosu programu Szkoła ucząca się. Reprezentowali nas: Sylwia Żmijewska-Kwiręg, szefowa programu SUS oraz Jędrzej Witkowski, prezes zarządu fundacji CEO.
Nasza obecność na Kongresie była okazją do podkreślenia, że fundamentem przyszłości regionów jest mądra, relacyjna i efektywna edukacja.
Odporność psychiczna jako fundament edukacji
Pierwszą część Kongresu nasi przedstawiciele spędzili na panelach poświęconych roli kobiet w polityce, autonomii JST oraz systemowym wyzwaniom oświaty. Szczególnie istotna z perspektywy wartości SUS była dyskusja o odporności psychicznej młodzieży.
Eksperci, m.in. Paulina Piechna-Więckiewicz (MEN) oraz dr Halszka Witkowska, podkreślali, że najlepszą „szczepionką” na trudności współczesnego świata jest wsparcie budowane w triadzie: dziecko – rodzic – nauczyciel. To podejście jest zbieżne z naszą filozofią pracy, w której szkoła to przede wszystkim bezpieczna przestrzeń do rozwoju i budowania relacji.
Czego oczekiwać od szkół i jak je wspierać?
Kluczowym punktem programu był panel ekspercki partnerowany przez Centrum Edukacji Obywatelskiej: „Jakość. Efektywność. Rozwój. Czego oczekiwać od szkół? Jak je skutecznie wspierać?”.
Debatę poprowadził dr. Jędrzejem Witkowskim (CEO), udział wzięła Sylwia Żmijewska-Kwiręg, która wraz z Joanną Soćko (Starosta Węgorzewski) i Magdaleną Radwan-Röhrenschef (IBE) oraz dyrektorkami szkół: Magdaleną Wielogórską i Mariną Rudis-Rodak podjęły próbę zoperacjonalizowania pojęcia „dobrej szkoły”. Zgodnie uznaliśmy, że dobra edukacja to taka, która:
- łączy wymagania z przyjaznością: pozwala na „bezpieczne ryzyko” i naukę wyciągania wniosków z niepowodzeń;
- buduje głębokie relacje: uczeń znajduje w niej uwagę i znaczące doświadczenie, a nie tylko suchą wiedzę;
- stawia na profesjonalizm i współpracę: dyrektor nie może być osamotniony w swoich decyzjach, a nauczyciel musi mieć przestrzeń na doskonalenie warsztatu.
Rola samorządu: inwestycja zamiast kosztów
Podczas dyskusji prowadzonej przez Mateusza Krajewskiego wybrzmiało mocne przesłanie: dobra szkoła zaczyna się w decyzjach samorządów. Aby placówki mogły się rozwijać organy prowadzące powinny:
- Słuchać dyrektorów i dawać przestrzeń na ich unikatowe pomysły.
- Sieciować szkoły, przełamując izolację kadry kierowniczej.
- Inwestować w rozwój społeczności, a nie tylko optymalizować koszty.
Wyzwania demograficzne i systemowe
Kongres był także miejscem trudnych pytań o przyszłość polskiej szkoły w obliczu demografii. Dane wskazują, że w Polsce istnieje blisko 1000 szkół z liczbą uczniów poniżej setki. Prognozy na rok 2100 zmuszają nas do przedefiniowania polityki usług publicznych już teraz.
Wierzymy, że choć kompromisy systemowe bywają trudne, kluczowe jest, aby nie zgubić w nich podmiotowości ucznia i nie przeciążyć roli rodzica. Jak trafnie podsumował senator Jerzy Wcisła:
„Dobry samorząd nie myśli o kolejnej kadencji, myśli o kolejnym pokoleniu”.
Z tą misją wracamy do codziennej pracy z dyrektorami i nauczycielami w całej Polsce.
