Strategie RUN


Nauczyciele na poziomie zaawansowanym działania Całościowy Rozwój Szkoły (Rozwijanie Uczenia się i Nauczania - RUN) pracują nad wprowadzeniem pięciu strategii RUN do swojej pracy z uczniami. Strategie zostały zaczerpnięte z prowadzonego w USA od roku 2007 programu Keeping Learning on Track (KLT), przez Educational Testing Service.

Strategie można wprowadzać przy pomocy wybranych technik. Wszystkie techniki są proste, nie wymagają kosztów i są możliwe do wykorzystania przez każdego nauczyciela. Nie wymagają poważnych zmian w praktyce nauczycielskiej, a badania wykazują, że ich stosowanie owocuje dużymi zmianami w procesie uczenia się uczniów. Dobór technik pozostaje sprawą nauczyciela, jest on zależny od poziomu klasy, przedmiotu i preferencji indywidualnych. Poniżej prezentujemy wszystkie strategie i wybrane techniki służące wprowadzeniu tych strategii.

 

Strategia I:

Określanie i wyjaśnianie uczniom celów uczenia się i kryteriów sukcesu.

Strategia I z perspektywy ucznia: Lepiej się uczę, jeśli wiem, po co i czego mam się nauczyć.

Technika 1: Wzorcowa praca

Nauczyciel przedstawia uczniom pracę anonimową, najlepiej ucznia z innej klasy lub opracowaną specjalnie przez nauczyciela. Uczniowie zastanawiają się, dlaczego ta praca jest dobra i czego jej brakuje. W ten sposób określają, jakie kryteria spełnia dobra praca. Dzięki tej technice uczniowie uczą się samodzielnie ustalać kryteria oraz ustalać ich wagę w perspektywie konkretnej pracy.

Technika 2: 30 sekund podsumowania

Przed końcem lekcji nauczyciel prosi kilku uczniów o podsumowanie tego, czego się w ciągu lekcji nauczyli. Jeśli to jest stały element lekcji, uczniowie przeważnie uczą się porównywać swoje podsumowanie z określonymi na początku lekcji celami. Jeśli okazuje się, że cele lekcji nie zostały osiągnięte, jest to sygnał dla nauczyciela, że powinien wrócić do tematu. Dzięki tej technice uczniowie uczą się samooceny – oceniają, w jakim stopniu udało im się spełnić założone kryteria sukcesu. Dzięki odniesieniu do celów zauważają także bezpośredni związek celów z kryteriami sukcesu.

 

Strategia II:

Organizowanie w klasie dyskusji, zadawanie pytań i zadań pokazujących, czy i jak uczniowie się uczą.

Strategia II z perspektywy ucznia: Lepiej się uczę, jeśli nauczyciel rozmawia ze mną o moich postępach i w każdej chwili wie, na jakim etapie nauki jestem.

Technika 1: Karty ABCD

Nauczyciel zadaje pytanie z 4 możliwościami odpowiedzi : A, B, C, D. Uczniowie w grupach ustalają odpowiedź. Następnie każdy z uczniów decyduje o swojej indywidualnej odpowiedzi i podnosi w górę kartę z odpowiednią literą.

Jest to dobra okazja do pozyskiwania szybkiej informacji o tym, co uczniowie już wiedzą i rozumieją, jak również sposób na zaangażowanie wszystkich uczniów w poszukiwanie odpowiedzi. Nauczyciel może poprosić uczniów o uzasadnienie odpowiedzi i w ten sposób sprowokować dyskusję w klasie. Dzięki tej technice uczniowie rozumieją, jakie znaczenie dla nauczyciela ma uzyskiwanie ciągłej informacji zwrotnej o tym, w jakim stopniu opanowali już dany materiał.

Technika 2: Pytanie kluczowe

Nauczyciel zadaje uczniom na początku lekcji pytanie kluczowe i prowadzi tak lekcję, aby uczniowie uzyskali odpowiedź na to pytanie. Dzięki tej technice uczniowie rozumieją, że każda z lekcji jest procesem doskonalenia swojego umysłu i rozbudowywania posiadanej już wiedzy.

 

Strategia III:

Udzielanie uczniom takich informacji zwrotnych, które umożliwiają ich widoczny postęp.

Strategia III z perspektywy ucznia: Lepiej się uczę, jeśli nauczyciel udziela mi  informacji zwrotnej - co zrobiłem dobrze, co i jak powinienem poprawić i jak mogę się dalej rozwijać.

Technika 1: Komentarz bez stopni

Nauczyciel udziela uczniom tylko informacji zwrotnej do ich pracy, nie wystawia stopnia. Uczniowie skupiają się nad tym co powinni poprawić, a nie na tym, jaki stopień otrzymali lub jak wypadli na tle innych. Dzięki zastosowaniu tej techniki uczniowie uświadamiają sobie, że pracują nie dla stopni, ale po to, aby doskonalić swoje umiejętności.

Technika 2: Plus, minus, równo

Nauczyciel komentuje pracę ucznia przy pomocy jednego z trzech znaków: +, - , =, na podstawie porównania z poprzednimi pracami ucznia. Jeśli praca jest lepsza niż poprzednia (uczeń zrobił postęp), wtedy otrzymuje : +, jeśli praca jest na tym samym poziomie, nauczyciel stawia: =, jeśli praca jest gorsza: -. Dzięki tej technice uczniowie mogą bardzo konkretnie zaobserwować postęp w swojej nauce i zależność między nim a ilością poświęconego czasu i pracy.

 

Strategia IV:

Umożliwianie uczniom korzystania w procesie uczenia się z wiedzy i umiejętności koleżanek i kolegów.

Strategia IV z perspektywy ucznia: Lepiej się uczę, jeśli korzystam z wiedzy i umiejętności moich koleżanek i kolegów.

Technika 1: Ocena koleżeńska z listą kontrolną

Uczniowie dokonują oceny koleżeńskiej pracy kolegi, używając wcześniej przygotowanej listy kontrolnej. W liście kontrolnej nie ma miejsca na osobiste uwagi oceniającego. Praca wraz nauczycielowi do oceny. Dzięki tej strategii uczniowie uświadamiają sobie, że pomoc osoby w tym samym wieku może być równie ważna lub nawet ważniejsza niż praca z nauczycielem.

Technika 2: Praca domowa na pomocnej tablicy.

Uczniowie po wejściu do klasy zapisują na jednej części tablicy problemy, z którymi sobie nie poradzili w pracy domowej. Uczniowie, którzy poradzili sobie z danym zadaniem, przedstawiają jego rozwiązanie, tłumaczą sposób rozwiania pozostałym kolegom i koleżankom. Dzięki tej technice uczniowie uczą się od siebie, ale także większe znaczenie dla nich zyskuje praca domowa – dzięki niej mogą stać się nauczycielami.

z listą kontrolną wraca do autora, który ją poprawia i dopiero poprawioną oddaje

 

Strategia V:

Wspomaganie uczniów, by stali się autorami i podmiotami swojego procesu uczenia się.

Strategia V z perspektywy ucznia: Lepiej się uczę, jeśli jestem świadomy i odpowiedzialny za swój proces uczenia się.

Technika 1: Światła drogowe

Uczniowie oceniają swój poziom zrozumienia materiału przy pomocy świateł drogowych: zielony = rozumiem; żółty = nie jestem pewny; czerwony = nie rozumiem. Dzięki właściwemu wprowadzeniu tej techniki uczniowie świadomie komunikują nauczycielowi, jakie są ich potrzeby w kontekście wprowadzanego tematu.

Technika 2: Zdania podsumowujące

Pod koniec lekcji uczniowie kończą zdanie: Dziś nauczyłem się, że…. lub Zaskoczyło mnie, że…lub Chciałbym jeszcze dowiedzieć się…. lub inne zdanie, które poleci dokończyć nauczyciel. Dzięki tej technice uczniowie sprawnie mogą przekazać nauczycielowi różne istotne z ich punktu uwagi, np. jakie korzyści wynieśli z lekcji, co należy w niej zmienić, co w niej było szczególnie trudnego lub interesującego itp.

 

Kroki w pracy nad strategiami

Nauczyciel zajmujący się wprowadzaniem danej strategii do swojego warsztatu pracy postępuje zgodnie z następującymi krokami:

  1. Zastanawia się, co oznacza dana strategia dla niego i jego uczniów.
  2. Ustala, jakie efekty powinno przynieść stosowanie strategii. Po czym pozna, że dana strategia działa na jego lekcjach (nacobezu do strategii).
  3. Co można obserwować podczas lekcji, aby się przekonać, że strategia jest wdrożona. Określa stan początkowy – Jak jest do tej pory w zakresie określonych wskaźników?
  4. Wybiera techniki, które jego zdaniem mogą wpłynąć na wprowadzenie strategii. Określa czas po którym zbada na ile udało się osiągnąć założenie nacobezu.
  5. Stosuje wybrane techniki i obserwuje, czy zbliża się do określonego wcześniej nacobezu. Jeśli wybór nie był trafny zmienia techniki na lepiej rokujące.
  6. Po określonym czasie bada jak zmieniła się sytuacja, czy nacobezu zostało spełnione i w jakim zakresie? Analizuje efekty i rozpoczyna cykl działań na nowo.