Czy matematyka może być OK?


Czy i jaki wpływ na podnoszenie jakości nauczania matematyki może mieć stosowanie oceniania kształtującego?

 

Podniesienie jakości edukacji matematycznej to jeden z kierunków realizacji polityki oświatowej państwa w roku szkolnym 2017/2018.

 

Jak twierdzi Danuta Sterna - ekspertka SUS specjalizująca się w ocenianiu kształtującym i tworząca programy dla szkół i nauczycieli, która sama przez wiele lat uczyła matematyki w warszawskich szkołach, wprowadzając w nich efektywne metody nauczania:

Każdemu uczącemu się pomaga, gdy zna cel i wie, gdzie ma zmierzać. Ocenianie kształtujące kładzie duży nacisk na informowanie uczniów zarówno o celach uczenia się, jak i o kryteriach sukcesu, czyli – po czym poznają, że cel osiągnęli. Matematyka ma swój własny język, który bywa niezrozumiały dla uczniów. Zadaniem nauczyciela jest tak sformułować cel, aby był dla uczniów jasny i aby chcieli go osiągnąć. Często uczniowie są zniechęceni do matematyki i dlatego warto, aby znali precyzyjne kryteria sukcesu, bo wtedy będzie im łatwiej zaplanować naukę.

W ocenianiu kształtującym rozdzielamy ocenę sumującą (czyli stopnie) i ocenę kształtującą (np. komentarz w formie informacji zwrotnej). Ocenianie stopniami w matematyce często powoduje, że uczniowie boją się złych stopni i nie wierzą, że mogą się nauczyć. Nauczyciele matematyki stosujący OK najczęściej ustalają, że małe prace, np. kartkówki, będą oceniać kształtująco, a poważniejsze sprawdziany kończące dany temat – sumująco. Często polecają uczniom przekazywanie sobie wzajemnie informacji zwrotnej (ocena koleżeńska) lub ocenianie się samodzielnie (samoocena).

Informacja zwrotna do pracy ucznia jest w matematyce bardzo ważna, ponieważ daje uczniowi informacje, co robi dobrze, oraz co i jak powinien poprawić. Ocena stopniem tych informacji nie daje. Dla uczniów zainteresowanych matematyką powinniśmy dołączyć informację, jak powinni się dalej doskonalić.

Pytania kluczowe w matematyce to trudne zadanie dla nauczyciela. Pytanie kluczowe powinno przedstawiać uczniom szerszy kontekst zagadnienia i jednocześnie zaciekawić uczniów tematem. Dobre pytanie kluczowe może spowodować, że uczniowie, do tej pory niechętni matematyce, zainteresują się nią. Z mojego doświadczenia wynika, że skuteczne pytania kluczowe w matematyce to pytania, które wiążą się z realnym życiem – mają zastosowanie w rzeczywistości lub  pytania o przewidywanie.

W ocenianiu kształtującym zachęcamy nauczycieli, aby przywiązywali wagę do zadawanych przez siebie pytań i pozyskiwania od uczniów odpowiedzi. Chcielibyśmy, aby: wydłużyli czas oczekiwania na odpowiedź uczniów, wykorzystywali odpowiedzi błędne, poszukiwali odpowiedzi w parach, wprowadzili regułę niepodnoszenia rąk. Zasady te zachęcają uczniów do myślenia i sprzyjają uczeniu się. W matematyce ważne jest, aby każdy uczeń mógł osiągnąć sukces i aby mu w tym pomagać.

Bardzo zalecane jest organizowanie zespołowej pracy uczniów. Korzystanie wzajemne uczniów ze swojej wiedzy i umiejętności jest bardzo ważną wskazówką w ocenianiu kształtującym, a szczególnie w matematyce.

DANUTA STERNA

 

Artykuł Danuty Sterny z przykładami zastosowania elementów oceniania kształtującego na lekcjach matematyki  tutaj

 

O tym, jak wdrażać ocenianie kształtujące na lekcjach matematyki można dowiedzieć się także na warsztatach dla rad pedagogicznych „Ocenianie kształtujące w pracy nauczyciela”. Więcej o warsztatach tutaj