Szkoła Jesienna SPLO 2015


SPLO rocznik 2015 Szkoła Jesienna

W dniach 3-5 listopada 2015 r. odbyło się drugie spotkanie Słuchaczy Studiów Podyplomowych Liderów Oświaty rocznik 2015 w ramach Szkoły Jesiennej. Zjazd miał miejsce w Wildze, a jego priorytetem było wzajemne poznanie się uczestników w celu utworzenia partnerstwa w przeprowadzaniu zmiany. 

Szkoła Jesienna rozpoczęła się od dyskusji i wspólnego ustalenia reguł efektywnej komunikacji w grupie.  Następnie uczestnicy zapoznali się z materiałem dotyczącym zasad efektywnego słuchania, dzięki któremu uświadomili sobie, jak ważną rolę w procesie skutecznej komunikacji pełni aktywne słuchanie: umożliwia nie tylko zdobycie informacji, ale także poznanie punktu widzenia rozmówcy oraz daje niepowtarzalną szansę stworzenia relacji opartej na wzajemnym szacunku, zaufaniu i empatii.

Jak czułbym się jako uczeń w mojej obecnej szkole?

Słuchacze SPLO uczestniczyli w warsztacie złożonym z sześciu sesji poświęconych doskonaleniu umiejętności aktywnego słuchania i wyrażaniu refleksji nad kreowaniem relacji międzyludzkich w kontekście osobistych doświadczeń, obserwacji i przeżyć uczestników.  Dominującą formą pracy były rozmowy w parach i rozmowy w trójkach. Prowadzące zadbały o to, by za każdym razem uczestnicy rozmów zmieniali się, dzięki czemu słuchacze lepiej się poznawali, a to z kolei zwiększało ich poczucie bezpieczeństwa i tworzyło bardzo dobre warunki do prowadzenia szczerych rozmów.   

Sesja I poświęcona była doskonaleniu umiejętności komunikacji i aktywnego słuchania. Sesję zamknęły refleksje uczestników, którzy stwierdzili jednoznacznie, że dzięki przeprowadzonym rozmowom i wejściu w rolę aktywnego słuchacza doświadczyli, co oznacza efektywna komunikacja i przypomnieli sobie, jak ważną rolę odgrywa ona w codziennej zawodowej rzeczywistości. Podkreślali zachowania i postawy rozmówcy, które sprawiły, że czuli się ważni i słuchani.

W Sesji II tematyka prowadzonych rozmów uświadomiła studentom, że są w stanie samodzielnie kreować nie tylko własne postawy wobec innych, ale także otaczającą rzeczywistość poprzez okazywanie zainteresowania, życzliwości i sympatii w miejscu pracy. Wartością dodaną takiej postawy jest możliwość stworzenia zespołu zmotywowanego do wprowadzania zmian.

Sesja III i Sesja IV poświęcone były szkolnym wspomnieniom uczestników. Powrót do uczniowskiej przeszłości umożliwił uczestnikom określanie podstawowych wartości związanych z pracą z uczniami jako punktu wyjścia do określania obszaru zmiany. Wspomnienia szkoły z perspektywy ucznia  pozwoliły uczestnikom spojrzeć na szkołę oczami dziecka. Przypomnieć sobie, jak sami odbierali szkołę jako uczniowie, jakie mieli nadzieje w związku z chodzeniem do szkoły i jak, będąc uczniami, postrzegali dorosłych – nauczycieli i dyrektorów. Słuchacze uświadomili sobie, że szkoła jest miejscem przede wszystkim dla uczniów, a działanie dorosłych – zarówno nauczycieli, jak i dyrektorów powinno służyć dobru dzieci oraz uwzględniać ich potrzeby i perspektywę. Wspomnienia szkoły z perspektywy ucznia  oraz osobiste doświadczenia uczestników pozwoliły określić podstawowe wartości związane z pracą z uczniami oraz stały się punktem wyjścia do określenia obszaru zmiany we własnej szkole poprzez szukanie odpowiedzi na pytanie:  Jak czułbym się jako uczeń w mojej obecnej szkole?

Pierwszy dzień zakończyły „Żaby” – czyli ćwiczenie strukturalne, które było fantastycznym sposobem integracji całej grupy słuchaczy. To działanie z domieszką  zabawy na koniec dnia dostarczyło studentom nie tylko relaksu i rozrywki, ale pozwoliło doświadczać różnych rodzajów przywództwa  w grupie i zrozumieć, że w różnych sytuacjach są potrzebne różne rodzaje przywództwa dostosowane do potrzeb danej grupy.

Dlaczego zostałam/zostałem dyrektorem?

Dzień drugi rozpoczęły rozmowy w parach. Dominowały tematy związane z motywami podjęcia decyzji  o wyborze zawodu nauczyciela, a następnie o pełnieniu funkcji dyrektora szkoły. Przypominanie sobie powodów podjęcia decyzji o wyborze zawodu nauczyciela, a następnie  przyczyn objęcia stanowiska dyrektora pozwoliło słuchaczom określić wartości, które zadecydowały o pracy w szkole.  Skonfrontowanie tych wspomnień z aktualną sytuacją umożliwiło natomiast określenie obszarów zmiany we własnej szkole oraz konieczność ustawicznego odwoływania się do wartości oraz wizji i misji szkoły podczas wprowadzania zmian.

Słuchacze podkreślali fakt, że paradoksalnie aktywne słuchanie jest umiejętnością interpersonalną, która powinna charakteryzować nie tylko dobrych słuchaczy, ale przede wszystkim liderów,  ponieważ podążanie za tokiem myślenia osób, z którymi prowadzi się rozmowę, otwartość na cudze poglądy, emocje i uczucia pozwala efektywnie współpracować z zespołem i budować wartościowe relacje, a to z kolei przekłada się automatycznie na rozwój szkoły.

Przywództwo partycypacyjne

Kolejne warsztaty Wypracowanie relacji w przywództwie między zaufaniem, delegowaniem, odpowiedzialnością i wprowadzeniem zmian zostały podzielone na dwie części. Część  I została poświęcona ustaleniu powiązań między nauczycielami w radach pedagogicznych słuchaczy. Prowadząca zaprezentowała i omówiła poziomy delegowania ze względu na stopień zaufania i samodzielności pozostawionej pracownikowi. Po otrzymaniu materiału uczestnicy reprezentujący podobne szkoły dobrali się w dwójki, a następnie indywidualnie, wykorzystując patyczki i kolorowe żetony, tworzyli aktualną strukturę swojej rady pedagogicznej, przydzielając jej członkom odpowiedni poziom zaufania i samodzielności.

Podczas tego zadania uczestnicy uświadomili sobie, że dyrektor sam nie jest w stanie wprowadzić zmiany. Potrzebuje do tego liderów, którzy mu pomogą. Kluczem do wprowadzania skutecznych zmian jest przywództwo partycypacyjne, które mocno łączy się z odpowiedzialnością i zaufaniem. Bez przywództwa partycypacyjnego nie przeprowadzi się żadnej autentycznej zmiany gwarantującej rozwój szkoły. Słuchacze zrozumieli, że dyrektor może dużo, jednak dzięki dzieleniu się przywództwem może dużo, dużo więcej.  Aby zmiany były skuteczne muszą dotknąć wszystkich nauczycieli, ponieważ tylko wtedy nauczyciele poczują się odpowiedzialni za wprowadzanie zmiany. Staną się autentycznymi współautorami zmiany. Szkoła, która chce wprowadzać zmiany, musi mieć struktury opierające się na partycypacji i zaufaniu.

W drugiej części warsztatów słuchacze tworzyli nową strukturę swojej rady pedagogicznej, gotowej do wprowadzania zmiany.  Nowa struktura pokazywała, kto – obok dyrektora - będzie odpowiedzialny za wprowadzenie zmiany w szkole. Następnie dyrektorzy w parach dyskutowali o zmianach, które chcieliby wprowadzić w swoich szkołach oraz uzasadniali konieczność ich przeprowadzenia. Na zakończenie warsztatów dyrektorzy stwierdzili, że  dzielenie się przywództwem i uwalnianie potencjału nauczycieli jest niezbędnym elementem w procesie wprowadzania zmiany.

Dlatego celem kolejnych warsztatów „Praca z liderami” było określanie potrzeb liderów zespołów w społeczności nauczycieli i sposobów ich wspierania. Słuchacze w grupach określali cechy oraz umiejętności dobrego kandydata na lidera zespołu nauczycieli. Wskazywali także sposoby wspierania liderów przez dyrektora szkoły oraz zadania dyrektora we wzmacnianiu liderów zespołów nauczycielskich.

Na zakończenie dnia prowadzące zaproponowały uczestnikom kolejne ćwiczenie strukturalne – „Kwadraty”. Było ono źródłem niezwykłego doświadczenia studentów, wymagających od nich odpowiedzialności za wynik grupy pracy  i konieczności dokonania wyboru pomiędzy dobrem własnym a zespołu To działanie wzbudziło u słuchaczy refleksje nad istotą pracy zespołowej i poziomem własnej gotowości do takiej pracy.

Szkoła ucząca się

Słuchacze uczestniczyli także w wykładzie dyrektora i prezesa fundacji CEO, Jacka Strzemiecznego na temat wprowadzania zmiany w szkole. J. Strzemieczny podkreślał, że współczesne szkoły muszą stawać się instytucjami uczącymi się,  obserwować swoją pracę i jej efekty, poddawać je krytycznej refleksji i być gotowymi na zmiany dotyczące własnego działania Zaprezentował również program Szkoła Ucząca Się (SUS), podkreślając, że  jest to program dla dyrektorów i nauczycieli wszystkich typów i poziomów szkół, wspierający zmiany podnoszące efektywność nauczania i uczenia się.

Teraz WY!

Warsztaty „Partnerstwo w przeprowadzaniu zmiany” rozpoczęły ostatni dzień Szkoły Jesiennej. Uświadomiły one dyrektorom, jak ważną rolę w przeprowadzeniu zmiany odgrywa partnerstwo, ponieważ  uczenie się osób i organizacji jest procesem społecznym.  Samotni  w swojej szkole dyrektorzy przeprowadzający zmianę  potrzebują wsparcia osób, które uczestniczą w procesie uczenia się na tym samym poziomie. Najbardziej przyjazną  jednostką organizacyjną umożliwiającą wsparcie jest dyrektor innej szkoły również wprowadzający zmianę. Takie partnerstwo w przeprowadzaniu zmiany, oparte na zaufaniu, jest szansą na prawdziwy dialog, umożliwia wzajemne wspieranie się, umożliwia dawanie i otrzymywanie informacji zwrotnych zapewniających stały rozwój. Jest to niezwykle skuteczna i efektywna forma wzajemnego wsparcia w przeprowadzeniu zmiany w szkole. Następnie uczestnicy swobodnie dobrali się w pary, które będą tworzyły partnerstwo w przeprowadzaniu zmiany. Ich zadaniem będzie udzielanie sobie wsparcia na kolejnych  etapach  wprowadzanej zmiany i przeprowadzenie wizyty w partnerskich szkołach. 

Szkołę Jesienną zakończyło podsumowanie wiedzy i umiejętności zdobytych podczas warsztatów pod hasłem „A teraz WY”.   Słuchacze  zastanawiali się, co zyskali jako dyrektorzy przygotowujący się do wprowadzenia zmiany i jak to wpłynie na ich pracę. Podkreślali, że Szkoła Jesienna utwierdziła ich  w przekonaniu, iż zmiany w szkole są nie tylko potrzebne, ale i możliwe do przeprowadzenia. Przyjechali jako dyrektorzy, a wyjeżdżają jako przywódcy partycypacyjni pełni optymizmu, energii i gotowości do wprowadzania zaplanowanych zmian w partnerstwie i we współpracy z nauczycielami.

Tekst: Marlena Perzyńska