Szkoła letnia 2014 – Doświadczenia grupy A i B


W czerwcu i lipcu trwały Szkoły Letnie Liderów Oświaty. Podczas 4 intensynych dni obie grupy zrobiły ważny krok w kierunku wprowadzania zmian w swoich szkołach.

Tematyka  warsztatów i rozmów skupiona była na zagadnieniach  wynikających z trzech filarów programu SPLO „Przywództwo”, „Uczenie się uczniów” i „Zmiana”. Wspólny wyjazd oraz realizacja warsztatu dotyczącego „Partnerstwa na rzecz uczenia się” przyczyniła się do integracji studentów SPLO jako grupy uczącej się. Doświadczenie procesów, które również mają miejsce w uczących się radach pedagogicznych, sposobów pracy warsztatowej, wykorzystanych technik pracy oraz organizacji przestrzeni do uczenia się to, poza wiedzą przekazaną w czasie warsztatów, kolejny efekt Szkoły Letniej, który dyrektorzy mogą wykorzystać do organizacji spotkań i szkoleń własnej rady pedagogicznej. 

 


Partnerstwo na rzecz uczenia się. Uczenie się osób i organizacji jest procesem społecznym.  Samotni  w swoje szkole dyrektorzy przeprowadzający zmianę potrzebują wsparcia osób, które uczestniczą w procesie uczenia się na tym samym poziomie. Najmniejszą jednostką organizacyjną umożliwiającą wsparcie jest partnerstwo na rzecz uczenia się. Partnerstwo oparte na zaufaniu jest szansą na prawdziwy dialog, umożliwia wzajemne uczenie się poprzez stawianie dociekliwych pytań, pomaga  w definiowaniu kamieni milowych projektów, daje szanse na otrzymywanie informacji zwrotnych umożliwiających stały rozwój. Dlatego tę formę wsparcia indywidualnych procesów uczenia się wprowadziliśmy do programu SPLO. W czasie Szkoły Letniej uczestnicy dobrali się w pary dyrektorów, które między innymi złożą sobie wzajemne wizyty w szkołach.

 

Przywództwo. Ważnym elementem szkoły letniej była praca nad wizualizacją struktury własnej rady pedagogicznej. Warsztat pokazujący sposób sprawowanego przywództwa był refleksją nad radą pedagogiczną i wykorzystaniem jej potencjału. Dyrektorzy mogli zobaczyć osoby, które tworzą codzienną rzeczywistość szkoły oraz te, które są  poza nurtem zmian i codziennych operacyjnych decyzji. Refleksja wynikająca z lektury oraz dyskusja dały wielu z nich impuls do budowania dynamicznej struktury radu pedagogicznej odpowiedniej do wprowadzanej zmiany. Identyfikacja osób niezaangażowanych była punktem wyjścia do ćwiczenia komunikacji z pracownikami wypierającymi lub przeciwstawiającymi się zmianom wprowadzanym w szkole.

 

Uczenie się uczniów 

Podczas szkoły letniej zwróciliśmy uwagą na dwa ważne elementy dla procesu uczenia się uczniów: na informację zwrotną oraz na współpracę w zespołach.Informacja zwrotna (IZ) to, jak mówi prof. Jan Potworowski, „Dziecko, które przerosło własną matkę…(OK.)” W drugim dniu Szkoły dyrektorzy pracowali nad zagadnieniem informacji zwrotnej stosowanej przez nauczycieli w procesie uczenia się uczniów. Informacja zwrotna jest najważniejszą ze strategii oceniania kształtującego. To ona stanowi lokomotywę procesu uczenia się: uczeń wie, co potrafi, wie czego nie umie, co ma poprawić i jak poprawić. Uczestnicy warsztatu pracowali na materiale przywiezionym z własnych szkół i placówek. Były to wyniki ankiety przeprowadzonej wśród uczniów i ankiety przeprowadzonej wśród nauczycieli. Jednak prawdziwy „stan zdrowia” informacji zwrotnej w szkole dyrektorzy zdiagnozowali po przejrzeniu kopii prac uczniów opatrzonych komentarzem nauczyciela. Studenci poznali optymalną konstrukcję informacji zwrotnej, zapoznali się z komentarzem do IZ Dylana Wiliama - „ojca OK-eja”. Z warsztatów wynieśli scenariusz zebrania rady pedagogicznej poświęconego roli i znaczeniu IZ w procesie uczenia się uczniów, który tworzyli w zespołach w drugiej części spotkania.

 

  

Współpraca uczniów w procesie uczenia się. Podczas warsztatów o współpracy uczestnicy mieli możliwość doświadczyć indywidualnej odpowiedzialności za grupowy proces uczenia się. Ustalili własne zasady współpracy w grupie, a następnie porównali je z zasadami opracowanymi przez uczniów. Wspólnie ustalali przyczyny tego, dlaczego nauczyciele organizują lub też nie organizują współpracy w grupach w trakcie procesu nauczania. Zebrane wnioski posłużyły do opracowania projektu rozwijania współpracy w swoich placówkach.

 

Dwa najważniejsze wnioski, które pojawiły się na zakończenie warsztatu, są następujące: zanim uczniom zaproponuje się współpracę w grupach, trzeba ich tego nauczyć  oraz zasady współpracy powinni wypracowywać sami uczniowie przed przystąpieniem do pracy nad zadaniem. 

Niezwykle ważna jest też w tym miejscu refleksja Jan Potworowskiego, że o jakości współpracy w zespole decyduje również rodzaj zadania.

W trakcie pracy nad tym zagadnieniem powstało pięć projektów zakładających różne strategie – od przeprowadzenia RP w oparciu o współpracę nauczycieli, czy przeprowadzania lekcji pokazowej ze współpracującymi uczniami do zapoczątkowania uczenia współpracy uczniów poprzez nauczenie współpracy liderów. Wszystkie projekty podkreślały konieczność wcześniejszego przygotowania przestrzeni do uczenia się we współpracy (zarówno uczniów jak i i nauczycieli).

Zmiana jak projekt. Informacja zwrotna czy współpraca uczniów to temat zmiany, jaka może być podjęta w szkole. Sama zmiana, jaką wprowadza się w organizacji, aby się powiodła, powinna być zaplanowana. Warto pamiętać o naturalnych procesach i postawach, jakie towarzyszą zmianie oraz o tym, że rolą lidera jest świadomie kierować procesem zmiany i elastycznie reagować na zagrożenia, jakie pojawiają się w jej trakcie. W czasie zajęć poświęconych projektowaniu zmian we własnej szkole dyrektorzy skupili się na sformułowaniu celu zmiany. Hasłem tych warsztatów było słowo „skromność”. Warto zaczynać od rzeczy małych, które można monitorować i które mogą przynieść w dosyć krótkim czasie poczcie sukcesu. Sam projekt zmiany będzie też tematem pracy dyplomowej. Wybór obszarów zmiany dokonanej przez każdego uczestnika zostanie opublikowany na stronach kursu internetowego. 

Obserwacje koleżeńskie. Dyrektorzy-uczestnicy SPLO zapoznali się również z jedną z kilku procedur wspierających wprowadzanie zmiany w szkole. Obserwacje koleżeńskie wspomagają efektywne uczenie się uczniów oraz poprawę wyników nauczania. Przy zachowaniu wymaganych zasad jest to narzędzie przyjazne i bezpieczne. Nauczyciele zapraszają się wzajemnie na lekcję i wspólnie planują cel obserwacji. Zajęcia z OK – obserwacji odbyły się w godzinach popołudniowych trzeciego dnia Szkoły Letniej. Uczestnicy zaczęli od poszukiwania odpowiedzi na dwa pytania: „Czy zaprosiłam / łem kiedyś na lekcję koleżankę i kolegę? Jeżeli tak, to jakie korzyści wyniosłam z tej wizyty?” Wypowiedzi na forum grupy były punktem wyjścia do dalszych działań. Uczestnicy zapoznali się z procedurą, opracowali arkusz obserwacji, notowali dowody, które zaobserwowali podczas oglądanego filmu prezentującego lekcję. Kluczową częścią zajęć była rozmowa po obserwacji i odpowiedź na pytania: „Co widzę? Co słyszę” w oparciu o fakty pozbawione własnej interpretacji. Wielu z dyrektorów stwierdziło: „Wprowadzę OK – obserwację”, „Najtrudniejsze jest nauczenie się podawania faktów o obserwowanej lekcji, a nie opinii”, „Przemówiła do mnie procedura OK – obserwacji. Kupuję ją!”

Wszystkie bezpośrednie spotkania uczestników SPLO mają swój dalszy ciąg w kursie internetowym. Zapraszamy do realizacji zadań w module wakacyjnym.

Ognisko i rozmowy w przerwach. W czasie wyjazdu znalazł się również czas na integrację przy ognisku. Ze śpiewów przy tradycyjnym ogniu skorzystała grupa A, natomiast grupa B musiała z powodu „trudnych warunków atmosferycznych” zadowolić się spotkaniem w sali. Zaowocowało ono  stworzeniem własnych tekstów na temat zmian, które warto i należy w szkołach przeprowadzić.

Bardzo dziękujemy wszystkim uczestnikom (grup A i B)  Szkoły Letniej SPLO za przemiłą atmosferę, aktywność, chęć współpracy oraz głęboką, odważną i szczerą refleksję nad kondycją prowadzonych przez nich szkół i placówek. Życzymy udanych wakacji.

Zespół SPLO:

Kierownicy SPLO: Prof. Jan Potworowski, Laura Piotrowska

Dyrektorzy Konsultanci: Beata Kasprowicz, Bogumiła Wiatrak, Joanna Jasiak, Aleksandra Mikulska, Jolanta Maćkowiak, Marta Hołub, Joanna Walczak, Bożena Turek, Renata Bielecka oraz koordynator SPLO Magdalena Mierzwińska